ACW.be - Helpt gratis?
| Helpt gratis? |  |  |
Op vraag van oa Carl Decaluwé is het Vlaams parlement zich aan het bezinnen over de maatregelen die de Vlaamse regeringen hebben genomen om energiearmoede te bestrijden. Eén van die maatregelen is de 100 kwh gratis elektriciteit per gezin en per persoon ten laste. Gratis elektriciteit als wondermiddel?
De vorige Vlaamse regering stelde dat deze maatregel ingegeven werd omdat hierdoor een minimale toegankelijkheid wordt gewaarborgd. Ten tweede omdat het voordeel van gratis elektriciteit groter is voor kleinere gebruikers. En ten derde omdat het een ecologische maatregel is, het zet gebruikers aan tot zuinig gebruik. Andere argumenten hadden te maken met de liberalisering van de energiemarkt.
Vandaag weten we dat de liberalisering van de energiemarkt geen voordelen heeft teweeggebracht voor de zwaksten. Integendeel. De liberalisering zorgt voor heel wat problemen. Zwakke klanten (met energieschulden) kunnen bijna enkel bij de sociale leverancier terecht, waar ze tot voor kort energie konden kopen aan een sociaal tarief dat hoger lag dan het standaard tarief. (Sinds de zomer is deze onrechtvaardigheid van de baan. Een van de laatste en enigste daden van Verwilgen). Het aantal budgetmeters blijft stijgen, en het aantal geschorsten (die geen elektriciteit meer krijgen) blijft eveneens stijgen. De OCMW’s (meer bepaald de Lokale AdviesCommissies dat over afsluitingen moeten beslissen) hebben hun handen vol.
Is deze gratis elektriciteit ook een mislukking?
Er is vandaag genoeg informatie om een eerste bilan op te maken. Het bilan is zeker niet positief:
- een eerste adder onder het gras is dat gratis elektriciteit natuurlijk niet gratis is. Ze wordt doorgerekend in de elektriciteitsfactuur. En dan blijkt uit onderzoek dat kleine en gemiddelde verbruikers er voordeel aan doen. Maar grotere verbruikers, bijv. huishoudens die elektrisch verwarmen, doen er nadeel aan.
- een tweede adder onder het gras is dat gratis elektriciteit ook toegekend moet worden. Blijkbaar –tot ieders verbazing- bereikt de maatregel slechts drievierde van de gezinnen.
- een derde adder onder het gras is dat naast deze Vlaamse maatregel er ook een federale sociale maatregel is die
Bekijken we de gratis maatregel vanuit het oogpunt van zwakke gezinnen dan moeten we vragen stellen over de zinvolheid van deze maatregel.
Zwakke gezinnen hebben het het moeilijkst om hun rechten te krijgen. De klachten van mensen met een budgetmeter over het niet toekennen van gratis elektriciteit is bijzonder groot. We hebben geen zicht over wie de gratis elektriciteit niet krijgt, maar we kunnen vermoeden dat zij tot die grote groep non-krijgers behoren. De administratieve en bureaucratische rompslomp is hier uiteraard de oorzaak van. Bovendien wonen deze gezinnen meestal in slechte woningen en gebruiken ze energieverslindende apparaten (te oude frigo’s bijv.) en zijn gedwongen om meer energie te gebruiken. Er is bijv. een periode geweest waarin enkel sociale woningen met elektrische verwarming werden gebouwd.
Zwakke gezinnen betalen in veel gevallen de rekening. 
Gratis elektriciteit is misschien geen mislukking, maar schiet zijn doel in alle geval voorbij.
Gratis elektriciteit van op afstand bekeken lijkt eerder op een verkoopspraatje. Uit bijkomend onderzoek blijkt dat deze maatregel mensen niet aanzet tot zuinig gebruik. Het mildert inderdaad voor een grote groep mensen de factuur. Maar het gaat over kleine tot zeer kleine bedragen. En we kunnen vermoeden dat de zwakste groepen er het minst van genieten.
Wat dan wél?
Voor de meeste gezinnen zal een echte marktwerking, maar hier wringt uiteraard het federale schoentje, grotere effecten hebben. Maar deze marktwerking moet dan ook zo begeleid worden dat de gezinnen er ook van kunnen profiteren.
Voor de zwakste gezinnen hebben we andere maatregelen nodig. En deze liggen niet direct in lagere prijzen. Inkomensverhogende maatregelen zijn nodig, maar kunnen het best gebeuren via het stelselmatig verhogen en het welvaartsvast maken van het leefloon, minimumloon, minimumpensioen, …
Andere maatregelen liggen op drie terreinen:
- de toegankelijkheid tot elektriciteit (gas en water) garanderen. Dit kan enerzijds door de aansluiting te garanderen en anderzijds de kost voor de aansluiting te verminderen. Het belangrijkste is natuurlijk dat elk gezin toegang heeft tot elektriciteit. Dit betekent dat afsluiting niet kan.
- de mogelijkheid om zuinig om te springen met energie vergroten. Dit kan enkel door de zwakke gezinnen te ondersteunen bij het aankopen van energiezuinige toestellen en energiezuinige verwarming. Het ACW heeft steeds gepleit voor de samensmelting van de verschillende (federale) energiefondsen tot één sociaal energiefonds dat zwakke gezinnen echt ondersteunt.
- de mogelijkheid om van de marktwerking te profiteren vergroten. Dit kan door de zwakkere gezinnen mee op te nemen in consumentengroepen. OCMW’s bv kunnen hun cliënten begeleiden in de keuze van energieleverancier. Maar dit is ook een taak voor het middenveld. Samenaankoop ook met arme gezinnen is de boodschap die nog steeds van tel is.
Gratis helpt?
Gratis is een verkoopspraatje. Zwakke gezinnen hebben geen nood aan praatjes. Zij hebben brood op de plank nodig. En dat betekent zinvolle maatregelen, gericht op de groepen die het nodig hebben.
Michel Debruyne
Meer over de werkzaamheden van de commissie energiearmoede kun je vinden op www.vlaamsparlement.be
Reageer als eerste op dit artikel |  |
 |
| Reageer | |
| Wees aardig voor elkaar of je reactie wordt verwijderd! | |
| Naam: | |
| Email: | |
| Reactie: | |
| Code: | |
Geen opmerkingen:
Een reactie posten